GES YATIRIMI NEDİR? NASIL YAPILIR?

Güncelleme: 07.01.2024

Güneş Enerji Santralleri yatırımları yapmak için öncelikle yönetmeliklerin belirlediği çerçevede gerek ve yeterli koşulların oluşması ve de uygun yatırım yerinin oluşturulması gereklidir.  Lisanslı veya Lisanslı yatırımların gereksinimleri farklıdır. LÜY kapsamında yatırım için tüketim şartı aranır. Lisanslı yatırım için ise bu şart aranmaz.

GES YATIRIMLARI HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER;

2012 yılındaki LÜY yönetmeliği (Lisanssız Üretim Yönetmeliği) çıktıktan sonra özelikle 2015 yılından başlayarak ülkemizde lisanssız GES yatırımları çok iyi seviyelere gelmiştir. Güncel rakamların 10 GWp kapasitesi geçtiği bilinmektedir.

Özellikle devletin 10 yıl alım garantisi sözü verdiği bu sektör bir çok yatırımcının da iştahını kabartmıştı ve 13.3 cent alım garantisi ortalama 1000 USD/kWp yatırım bedeli, 1 kWp getirisi ortalama 150-180 bin USD olduğu dönemde net geri dönüş süresi 5-7 yıl arası hesaplanıyordu.

Tesis sahiplerinin TL borçlanması olanlar yatırımlarını 3 yıl gibi kısa sürede geri aldılar.

USD borçlananların ise yatırım geri dönüşleri 7-8 yıla kadar uzadı.

2024 Yılı itibari ile durumalr nedir buna bakalım şimdi;

S.S.S

Arazime GES Kurabilir miyim?

Yatırımcı ruhu olan kardeşlerimiz en çok bu soruyu sorar.

Elimde arazi var. Biraz da param var. GES kurmak istiyorum. Yapabilir miyiz?

Bu sorunun cevabı hem evet hem hayır.

Artık eskisi gibi sadece 1 adet ampul gösterip yatırım yapamıyoruz. 

Aylık ortalamada tüketimimiz toplam üretimimizin en az yarısı olacaktır.

Üretim ile tüketim noktasının aynı noktada olması şart değil. Örneğin İzmir'de tükettiğiniz enerjiyi Silifke'de üretebilirsiniz. 

Yatırım şartımız;

Ürettiğimiz enerjinin en az yarısını tüketmek zorundayız.

Örneğin yılda 1.600.000 kWh enerji tüketen bir fabrikamız var.

Arazide de 1 kWp tesisin birim üretimi 1600 kWh/kWp*yıl olsun.

Tüketim tesisinin enerji ihtiyacını karşılamak için gereken Solar Sİstemin Kapasitesi 1 MWp olacaktır.

Bu tüketim için gerekein yanında bir o kadar da satabiliyoruz. Dolayısı ile 2 MWp kapasiteli tesis kurabiliyoruz.

Bunun için gerek diğer şartlar ise tüketim tesisinin sözleşme gücü SANAYİ tesisleri için en az 1 MVA olmalı. 

 

 

Özetle Araziye Lisansız GES Yatırımı Yapmak için;

  1. Tüketim noktamız olmalı
  2. Tüketimin toplamı *2 katı üretim yapacak şekilde tesis planlanabilir.
  3. Tüketim tesisinin sözleşme gücü kurulacak üretim tesisi ile uyumlu olmalı. Tarifie tipi konut ve ticariler için 1e1, sanayi için 1e2 kurulum olabiliyor. 
  4. Arazinin olduğu yerde hat kapasitesi uygun olmalı.
  5. Çevre şehirciliğin uygun gördüğü, Tarım Bakanlığı'nın onay verdiği yerler olmalı.

Yukarıdaki bilgiler lisansız yatırımla riçin geçerlidir.

GES yatırımı müstakil oalcak ise bu yatırımın lisanslı olması lazım.

Lisanslı yatırım yapmak isterseniz açılan YEKA ihalelerinin birisine katılarak şansınızı deneyebilirsiniz.

Depolamalı GES lissansı alabilirsiniz. 

Araziye kurulum ancak OSB'lerde ihtiyaç dahilinde arazinin bir bölümünü kapatacak şekilde kurulabiliyor.

Veya belediye gibi kamu kurumlarına arazi sorun edilmiyor.

Özel şirketler ise sadece çatı cephe uygulamaları yaparsa GES kurabilir.

 

ÇATIMIZA GES KURARSAK ELEKTRİK SATABİLİR MİYİZ?

Evet.

Eğer çatınız GES kurmaya uygun ise, sözleşme gücünüz kadar GES kurabilirsiniz ve de ihtiyaç fazlası elektriği satabilirsiniz. Ancak yukarıdaki gibi ihtiyaç fazlası enerji tüketim kadar olmalı. Fazlası bedelsiz katkı payı olarak verilir.

 

ÇATI GES KURULUM BİLGİLERİ

Üretim ile tüketim noktasının aynı olduğu yerlerdir.

Bu sistemin en büyük avantajı anlık üretimler anlık tüketilebilir. Bu sayede şebeke ile daha az miktarda mahsuplaşırız. Mahsuplaşılan enerjiye iletim bedeli ödeyeceğimiz için ne kadar az mahsuplaşma o kadar az gider oluşur. Yatırım geri dönüşümü daha hızlı olur.

Trafo kayıplarımız daha düşük olur.

Kurarken ise yine  yıllık enerji tüketimimiz ne kadar ise maksimum tüketimin 2 katı kadar üretim yapacak şekilde tesis planlayabiliriz. Fazlasının bedelsiz katkı payı oalrak verileceğini unutmayınız.

Kurmayı planladığımız sistemde ortalama her 6 m2 ye 1 kWp GES sığabnileceğini hesaplayabilirsiniz. 

Trafo kapasiteniz kuracağınız sistemden daha düşük olamaz. 

Sözleşme gücünüz GES kurulu gücü kadar olmalı. (Sanayi ise en az yarısı)

Çatı kaplamanız ve omurgası statik açıdan kuvvetli olmalı.

Yangın hassasiyeti olan yerlerde tesis kurulumundaki malzeme seçiminev ve proje tasarımı çok önemlidir.

 

 

 

İhtiyaç Fazlası Elektriği Hangi Fiyattan Satabilirim?

EPDK'nın yayınlamış olduğu tarife cetvellerinde (Tablo-2) sizin abonenizin tarifesi hangisi ise, sizin elektriği aldığınız fiyattan satabilirsiniz.

Örneğin Sanayi Tarifse Alış 63 krş. İletim Bedeli 26 krş. olsun. Siz elektriği 63 krş +KDV  üzerinden geriye satarsınız.

Elektriğin fazlası satılırken yarı iletim bedeli ödersiniz. EPDK tarife cetvelinin güncelini bakarak ödenecek bedelleri görebilirsiniz. 

Yani ben elektriği 75 krş olarak kullanıyorum o fiyattan satarım diye bir konu yok. Enerjinin alırken iletim bedeli hariç birim fiyat yani çıplak birim fiyatı ne ise (vergilerden, iletim bedelinden ve ilave bedellerden arındırılmış)  o fiyattan geriye satarsınız. Fatura kesiyorsanız +KDV ekleyerek faturanızı kesersiniz.

 

GES KURULUMLARINA HİBE DESTEĞİ VEYA TEŞVİĞİ VAR MI?

Bazı sektörler için var, ama genel olarak GES için Yatırım Teşvik Belgesi alınabilmektedir.

Tarım sektörü ve kırsal alanlardaki yatırımlarda %65'e kadar hibeler olabilmektedir.

Bunun için yatırım konusu, yeri ve zamanı önemlidir. Orbit Enerji bu konuda size en doğru yolu gösterecektir.

 

TEK TERİMLİ VE ÇİFT TERİMLİ TARİFE NE DEMEKTİR?

 

ÇİFT TERİMLİYE GEÇİNCE NE OLUR?

Abonelik sözleşmeleri yaparken tarife tipi ikiye ayrılır. 

TEK TERİMLİ TARİFE; Trafo kurulu gücün %60'ına kadar sözleşme gücü tahsis edilir. AYLIK SABİT ÜCRET YOKTUR.

ÇİFT TERİMLİ TARİFE; Trafo kurulu gücün %100'üne kadar sözleşme gücü tahsis edilebilir. Sözleşme gücü ile sabit ücret çarpılarak aylık sabit bedel ödenir. Trafo kapasitesini yükseltmek istemeyen ancak özleşme gücünü arttırmak isteyenler bu tarifeden yararlanabilirler. (Not Temmuz 2021 itibari ile SANAYİ tarife için güç çarpanı 3,89 TL/kVA civarındadır).

Örneğin 1000 kVA trafonuz var ve sözleşme gücünüz 600 kVA. 

Sözleşme gücünü 800 kVA yapmak için çift terimliye geçmeniz gerekecektir.

Bunun için aylık sabit ücret = 800 kVA * 3,889 TL/kVA =3112 TL/ay yaklaşık ödeme çıkacaktır. 

Diğer taraftan çift terimli tarifede iletim bedeli 0,8 krş/kWh civarında da düşeceği bilinmelidir. Yüksek enerji kullananlar için de buradan da fayda sağlanmaktadır.

(not: Veriler Temmuz 2021 verileridir. Rakamlar değişebilir. Zaman içinde değişen rakamlara EPDK sayfasından ulaşabilirsiniz.)

EPDK Tariflerine bu sayfadan ulaşabilirsiniz.

 

GES SİSTEMİNİN ÖMRÜ NE KADARDIR?

Solar paneller genelde 25-30 yıl performans garantisi ile satılır.

Eviriciler yani inverter cihazlar en az 5 yıl garantilidir.

Sistem kurulumları EPC firmasına göre değişebilir. Orbit Enerji en az 2+1 yıl işçilik garantisi vermektedir.  Hatta işçilik garantisi bakım kaskosu ile sigortalanmıştır.

İyi bir EPC firması sistemi kurarsa sistemin arıza yapması için şebekeden veya doğal afetlerden etkilenmesi gerekir. Onun dışında arıza yapma olasılığı düşüktür.

İşin ehli firmaların projelendirme yapması gerekir.

Uygulama işinin de alanında uzmanlaşmış, eğitimli personeller tarafından yapılması gerekir ki sistem uzun ömürlü olsun.

 

Merak edilen daha fazla sorular için Orbit Enerji sizlere hizmet vermekten onur duyacaktır. İletişim kanallarından bizlere ulaşabilirsiniz. 

 

 

 

TABLO-2